Powrót do strony
Muzeum Zamkowego
w Malborku
Historia Biennale i Kolekcji

Biennale

Międzynarodowe Biennale Ekslibrisu Współczesnego w Malborku jest najstarszą na świecie imprezą artystyczną, prezentującą w cyklu dwuletnim od 1963 roku, bieżące dokonania twórcze w zakresie dedykowanej miniatury graficznej.

 
 

Wojciech Jakubowski ur. 1929r.

 

Organizatorem Biennale jest Muzeum Zamkowe w Malborku. Zainicjował je konkurs na ekslibris dla nowo utworzonej biblioteki zamkowej, ogłoszony w 1963 roku przez Henryka Raczyniewskiego, dyrektora malborskiego Muzeum. Z inicjatywy Henryka Raczyniewskiego i wybitnego artysty grafika Wojciecha Jakubowskiego, wieloletniego komisarza Biennale, ów konkurs przerodził się w prezentację dorobku najwybitniejszych polskich i zagranicznych twórców uprawiających ten gatunek sztuki. Pierwsza edycja konkursu stała się równocześnie początkiem malborskiego Biennale i tworzonej tu kolekcji ekslibrisów. W liczącej 55 - lata historii tej imprezy artystycznej odbyło się 26 konkursów i ekspozycji pokonkursowych. Kuratorem wystaw od 20-ej edycji jest kustosz Bogumiła Omieczyńska, od ponad 30 lat związana jest z organizacją Biennale. Wysoki poziom artystyczny i kunszt warsztatowy prezentowanych tu dzieł współczesnych wirtuozów rylca i akwafortowej igły, przyniósł malborskim wystawom sławę renomowanego forum prezentacji najlepszych światowych osiągnięć w tej kameralnej dziedzinie grafiki.

 

Biennale ma charakter konkursu otwartego, głównie dla artystów grafików i studentów ostatniego roku studiów artystycznych. Zespół jurorów ocenia i kwalifikuje ryciny na wystawę oraz przyznaje nagrody regulaminowe. Autorzy najlepszych ekslibrisów otrzymują nagrody pieniężne i równorzędne wyróżnienia w postaci Medali Honorowych. Dodatkowo Dyrektor Muzeum Zamkowego w Malborku przyznaje nagrodę za najciekawszy ekslibris dedykowany malborskiemu muzeum. W pulę nagród konkursowych wpisały się również te sponsorowane przez instytucje państwowe i osoby prywatne. Tradycyjnie od wielu lat swoją nagrodę przyznaje Prezes Związku Polskich Artystów Plastyków oraz Towarzystwo Bibliofilów Polskich w Warszawie i Burmistrz Miasta Malborka. Wyjątkowy charakter mają dwie pozostałe nagrody, przyznawane w malborskim konkursie od 2000 i 2002 roku, mianowicie Medal Pamiątkowy im. Janusza Mikołaja Szymańskiego i Nagroda Złotego Rylca im. Henryka Feilhauera zabiorewas.blogspot.co.uk/2016/10/41-henryk-feilhauer-zatrzymany-w.html. Obie są sponsorowane przez rodziny zmarłych przed laty Janusza Szymańskiego (1938-1998), bibliofila i kolekcjonera, cenionego znawcy ekslibrisów oraz Henryka Feilhuera (1942-1999), mistrza miedziorytu, wybitnego medaliera i malarza.

 

    

Bogumiła Omieczyńska

 

Dzięki poparciu polskich i zagranicznych autorytetów Muzeum Zamkowe w Malborku zostało wpisane na światową listę członków Międzynarodowej Federacji Towarzystw Miłośników Ekslibrisu (Fédération Internationale des Sociétes d’ Amateurs d’ Ex-libris w skrócie FISAE. To ważne dla malborskiego muzeum wydarzenie miało miejsce na spotkaniu delegatów XXVIII Kongresu FISAE w Bostonie (USA), w dniu 23 sierpnia 2000 roku. Kolejne uznanie dla Muzeum Zamkowego w Malborku za organizację Biennale Ekslibrisu przynosi rok 2007. Malborskie Muzeum zostało wyróżnione Certyfikatem Honorowym im. Helmera Fogedgaarda, za wybitne osiągnięcia w popularyzacji ekslibrisu i rozwoju ruchu kolekcjonerskiego w tej dziedzinie sztuki, za wieloletnią tradycję w organizowaniu międzynarodowego konkursu i wystaw dedykowanego znaku książkowego oraz za działalność wydawniczą w tym zakresie. Certyfikat sygnował Josef Burch, Prezydent XXXI Kongresu FISAE za lata 2006-2007 (Szwajcaria).

 

certyfikat honorowy

Certyfikat Honorowy im. Helmera Fogedgaard'a


Kolekcja

 

Muzeum Zamkowe w Malborku posiada unikatową i reprezentatywną na skalę międzynarodową kolekcję ekslibrisu współczesnego. Zbiory liczą obecnie blisko 23 tysiące muzealiów. Składa się z dzieł, podarowanych przez artystów uczestniczących we wszystkich dotychczasowych dwudziestu pięciu wystawach pokonkursowych, jakie odbyły się w latach 1963-2017.


W kolekcji znajdują się również prace zakupione przez Muzeum Zamkowe na aukcjach oraz ofiarowane przez kolekcjonerów.


Ważną część malborskich zbiorów stanowią autorskie teki graficzne wybitnych artystów polskich i zagranicznych, m.in. Tadeusza Cieślewskiego Syna, Adama Młodzianowskiego, Wojciecha Jakubowskiego i druki zwarte z oryginalnymi odbitkami, wśród nich siedem katalogów z limitowanej serii wydawnictw towarzyszących kongresom FISAE (Fédération Internationale des Sociétes d’ Amateurs d’ Ex-libris).


Muzealna kolekcja ekslibrisów składa się z dużych zestawów prac najwybitniejszych grafików z całego świata, ale jego zasadniczą część tworzą ekslibrisy wykonane w ciągu minionych pięciu dziesięcioleci przez twórców reprezentujących kraje środkowo i wschodnioeuropejskie, głównie Polskę, Czechy, Słowację i Bułgarię oraz Rosję, Ukrainę, Litwę i Białoruś. Sporą część malborskiej kolekcji stanowi zbiór znakomitych prac grafików z Japonii, Holandii, Włoch, Francji, Niemiec i Węgier. Niewielki procent kolekcji tworzą odmienne pod względem formy i stylu ekslibrisy artystów pochodzących z Meksyku, Argentyny, Kolumbii i Urugwaju.


Kolekcję wyraźnie zdominowały prace najwybitniejszych polskich artystów grafików, mistrzów w tej dziedzinie sztuki, takich jak: Krystyna Wróblewska, Halina Pawlikowska, Alina Kalczyńska, Józef Gielniak, Stanisław Dawski, Jerzy Jarnuszkiewicz, Adam Młodzianowski, Jerzy Panek, Henryk Płóciennik, Leszek Rózga, Wojciech Jakubowski, Włodzimierz Kotkowski, Ryszard Stryjec, Eugeniusz Get Stankiewicz oraz Krystyna Hierowska, Małgorzata Hołówka, Elżbieta Radzikowska, Hanna Głowacka, Henryk Feilhauer, Wojciech Łuczak, Zdzisław Maj, Wiesław Szamocki, Zbigniew Janeczek i Piotr Gojowy.


W obrębie zamkowej kolekcji znajdują się też unikatowe zestawy prac najwybitniejszych grafików z zagranicy, głównie ze Słowacji, m.in. Albina Brunovskiego, Stano Dušika, Vladimira Gažoviča, Petera Augustovića i Katariny Vavrovej; z Czech, m.in. Vladimira Suchanka, Jiřiego Brázdy, Karela Beneša, Jindřicha Nowaka i Karela Demela; z Litwy - Gražiny Didelyte, Stasysa Eidrigevičiusa, Nijolé Šaltenyté i Mariusa Liugaili; z Rosji - Michaiła Wierchołancewa, Anatolija Kalasznikowa, Vladimira Zujeva, Yuri Borovitskiego, Nikolaia Batakova, Ewgenija Bortnikowa i Sergeja Tjukanowa; z Ukrainy - Konstantina Kalynovycha, Olega Denysenki, Arkadego Pugachevskiego i Gennadija Pugachevskiego; z Białorusi -Gennadija Wjala, Lva Alimova, Ivana Rusachka, Any Tikchonovej i Jurija Jakovenko; z Bułgarii, m.in. Nikolai Yanakieva, Roberta E. Baramova i Krikora Kassapiana oraz przedstawicieli Japonii, m.in. Keisuke Serizawy, Koji Ikuty, Shigeki Tomury i Takao Sano; Niemiec, m.in. Tomasa Ranfta, Karla-Georga Hirscha i Egberta Herfrtha; z Włoch Italo Zettiego i Pietra Paola Tarasco; z Holandii- Wima Zwiersa i Ceesa Andriessena; z Francji Helene Nue i Lou Strika; z Belgii Martina R. Baeyensa oraz wielu innych znakomitych grafików z pozostałych krajów europejskich, państw Azji i obu Ameryk.